L
Ønsker du å motta nyhetsbrev fra Árran?

Registrer inn din epostadresse under. Du kan også kontakte oss pr epost: poassta@arran.no eller telefon +47 757 75 100

 

w

Musea

Musea le akta niellja vuododåjmajs Árran - Julevsáme guovdátjin, ja lej guovdátja vuodobielkká.

Musea dåjmaduvvá ICOMa museatjielggidusá milta gånnå duodastus ja dutkamus le ájnas barggo. Kultuvrraárbev bisodip gå dávverijt, gåvåjt, duojijt, dájdajt ja tjállusijt tjoahkkip ja vuorkudip ietjama dávvervuorkájn. Ja dav mij vas gaskostip álmmugij vuosádusáj, oahpestimij, dåjmaj, tjállusij ja næhttagaskostimij baktu.

08.10.201508:10 Harrieth Aira

Sámedigge ruhtat musea dåjmajt ja Sámedikken le háldadimvásstádus museav ruhtadit aktan vihtta ietjá sáme museaj Vuonan. Sámedigge le Árranij vaddám sáme museavásstádusáv julevsáme ja bidumsáme guovlojs Vuonan. Julevsáme ja bidumsáme guovlo li gasska Nordlándan, ja gåbttji oasev Bálágis, Divtasvuonav, Hábmerav, Stájgov, Oarjep Fuoldáv, Fuoskov, Bådådjov, Sálatvuomev, Bájddárav, Oarjjelij Bájddárav ja Melødjov. 

Miján li stuoves vuodovuosádusá ja dåhkkiduvvam dávvervuorká museadávverijt vuorkudittjat. 

Mij duodastip ja tjoahkkip dávverijt ja árbbediedojt.

Mij guoradallap ja dutkap sáme sebrudagájt åvddål ja dálla.

Ja mij gaskostip máhtudagájt sámegiela, kultuvra ja sebrudakiellema birra mánájda ja ållessjattugijda. 

 

Dávvertjoahkke

Dávverijt vuorkudit le akta musea moadda dåjmajs. Mij válldep vuosstáj ja vuorkudip dávverijt, gåvåjt, filmajt, jiednabáddimijt ja vuorkkádiedojt ja lip læhkám fáron suoddjimin dålusj tsiekkadusájt. 

Oasse dávvertjoahkkes aj vuoseduvvá álmmugij. Miján le aj binnep dájddatjoahkke dájdajs ma li oastedum gå lip vuosedam dájddavuosádusájt ja vattáldagá institusjåvnnåj. 

Árrana musea le nuorra sáme musea buohtastahtedum ietjá museaj Vuonan. Dan diehti ælla miján nav edna dávvera. Mij hálijdip lasedit ietjama dávvertjoahkkev. Jus dujna li gálvo ja dávvera, gåvå, filma, jiednabátte, tevsta, tjállusa ja girje, avijssatjállusa ja muodugasj massta vuojná ávkev ja sidá galggi vuorkuduvvat åvddålij guovlluj de vuosstáj mij válldep ja vuorkudip dajt vaj bisoduvvi. 

Ulmme l dávvertjoahkkev buorebut álmmugij bihkusin åttjudit duola dagu Digitála musea baktu. Dálátjij ælla musea barggoressursa nahkam gåbttjåt dajt dárbojt vaj digitaliserit musea dávverijt bihkusin gájkajda. Dát le oasse majna barggap. 

Vuosádusá
Hálijda gus ienebuv diehtet sáme histåvrå, kultuvra ja sebrudakiellema birra?
Mij la sáme kultuvrra? Mij dahká sámijt sábmen? Gåktu ietjama sámevuodav åvddånbuktep? Akta tiebmá mijá vuodovuosádusán tjalmos  bájkálasj sámevuodav ja vuodov julevsáme identitehttaj. Ulmutjijn li genga lágásj vuojno ietjasa sámevuohtaj ja julevsáme sebrudahka le moattebelak.

Vuosádusán aj vuojnnep bájkálasj rahtjamusáv bessat sábmen viessot. Sáme sebrudahka mijá guovlojn la hæhttum rahtjat bisodittjat sáme kultuvrav ja identitehtav. Sáme mijá guovlojs li aj dåjmalattjat oassálasstám "sáme lihtudissaj" rijka dásen ja rijkajgasskasattjat.

Ietjá tiemá vuosádusán:

  • bivddo ja væjddo, guolástus, ednambarggo - merrasáme iellem
  • julevsáme gápptedábe


Giesijt la rahppot juohkka biejve ja guhkep rahpamájgge. Tjiehpes oahpestiddje oahpesti moadda gielajda.

Sirddemvuosádusá

Árran la aj maŋemus jagijt buvtadam sierra sirddemvuosádusájt sierra ájggeguovddelis tiemáj birra. 2014 lijma fáron buvdadime vuosádusáv BRUDD 2014 - gåvvåvuosádus ålgoduvvama birra.

Snjuktjamáno 2015 rabájma sirddemvuosádusáv «Bidumsáme bájjkenamá– subbtsasa mija birra!» tjalmostittjat bidumsáme bájkkenamájt Sálto-guovlon ja bidumsáme gielav, histåvråv ja kultuvrav. 

Moarmesmáno 8. biejve 2015 rabájma sirddemvuosádusáv rádjábáhtariddjij doalvvoma birra Divtasvuonan nuppát væráltdoaron. Vuosádus le oasse stuoráp dutkamprosjevtas Árranin rádjábáhtarime ja doarromujtoj birra. 

Mijá sirddemvuosádusá luojkaduvvi ietjá museajda, girjjevuorkájda, institusjåvnåjda. Hálijda gus mijá vuosádusá galggi vuoseduvvat duv guovlon, válde mijáj aktijvuodav luojkatjit dájt vuosádusájt. 

Dájddavuosádusá
Le gus dujna miella oasstet sáme dájdajt jali oahpástuvvat sáme dájddárijda?
Musea oahpásmuhttá 2-4 dájddára juohkka jage. 


Skåvllåklássajda
Skåvllåklássajda hiebaduvvá duot dát gárvvidus:

  • vuosádus musean
  • oahpástuvvat sáme subtsastimdábijda
  • duodje
  • sámegiella


Bårjås ja ietjá almodime
Hálijda gus tjuovvot ájggeguovddelis tiemájt julevsáme guovlon de la mijá diedalasj ájggetjála Bårjås juoga masi oahpástuvvat. Bårjjåsin almodip dutkamusájt ja ságastallamijt duon dán tiemá birra.

Mij aj almodip ietjá tjállusijt ja girjijt duolloj dálloj.

Tiebmáiehkeda/seminára
Le gus dujna duot dát tiebmá majt sidá mij galggap tjalmostit - ja ma duv mielas li hiebalgisá tjalmostit - válde aktijvuodav. 

Dutkam ja duodastibme
Ájnas barggo museaj la ådå diedojt sáme sebrudagáj birra åvddånbuktet. Dan diehti mij tjadádip dutkamusájt ja duodastimijt, tjoahkkip ja gaskostip duov dáv sáme sebrudagáj birra. Mij lip tjadádam arkeologalasj råggåmijt, dagu ællosujto mujtojt ja mujtojt merrasáme viessomis - sáme båndorsijdav. Mij duodastip kulturmujtojt, luotta luondon ja njálmálasj subttsasijt.

Miján la aj ulmme ienebuv duodastit åsijt ietjama dán-ájggásasj histåvrås.